De taaltoets Nederlands bij je BBL-opleiding in de zorg
Kort antwoord
Voor Nederlands maak je in het mbo instellingsexamens en een centraal examen. Je opleiding bepaalt wanneer je die onderdelen doet en welk niveau voor jou geldt. Voor het centrale examen krijg je tijdens je opleiding minimaal twee kansen. Vraag je school naar je examenplan, want de planning en extra ondersteuning verschillen per opleiding.
Ramona werkt vier dagen in de wijkzorg en is blij met haar keuze. Ze durft cliënten aan te spreken, ze houdt het tempo bij en haar praktijkopleider is tevreden. Toch ligt ze wakker van iets anders: het examen Nederlands.
Ze had het al twee keer uitgesteld. Niet omdat ze geen Nederlands spreekt, maar omdat ze op school nooit heeft geleerd hoe je een tekst uit elkaar haalt en wat een examen precies van je wil.
Dat is een veelvoorkomend verhaal. De rekentoets krijgt in de wandelgangen de meeste aandacht, maar het examen Nederlands laat minstens zo veel BBL'ers vastlopen. Vaak niet omdat de taal te moeilijk is, maar omdat de opzet van het examen onbekend is.
In dit artikel lees je hoe het examen Nederlands is opgebouwd, wat 2F en 3F in de praktijk betekenen, waar de meeste punten verloren gaan en hoe je je voorbereidt naast je diensten.
Wat toetst het examen Nederlands eigenlijk?
Nederlands is in het mbo geen vak dat je met één toets afsluit. Het bestaat uit meerdere onderdelen die op verschillende momenten worden afgenomen.
- Lezen en luisteren: een centraal examen op de computer, met teksten en fragmenten en vragen daarover.
- Schrijven: een instellingsexamen van je eigen school, bijvoorbeeld een mail, een verslag of een rapportage.
- Spreken en gesprekken voeren: een instellingsexamen, meestal een gesprek dat wordt opgenomen of beoordeeld door twee examinatoren.
Het centrale examen lezen en luisteren telt vaak het zwaarst en is het onderdeel waar de meeste studenten tegenaan lopen. De andere onderdelen worden door je eigen opleiding samengesteld, dus daar verschilt de vorm per ROC.
Welke onderdelen doe je op 2F en welke op 3F, wanneer staan ze gepland en hoeveel herkansingen heb je? Die drie antwoorden bepalen je hele planning.
2F of 3F: wat betekent dat voor jou?
Het niveau van je examen hangt af van het niveau van je opleiding.
| Opleiding | Niveau Nederlands | Wat dat betekent |
|---|---|---|
| Helpende Zorg & Welzijn (niveau 2) | 2F | Teksten uit het dagelijks leven en het werk begrijpen en er duidelijk over schrijven. |
| Verzorgende IG (niveau 3) | 2F | Zelfde niveau als hierboven, met meer nadruk op rapporteren en overdragen. |
| MBO-Verpleegkundige (niveau 4) | 3F | Langere en abstractere teksten, meningen herkennen en zelf onderbouwen. |
Het verschil tussen 2F en 3F zit vooral in de teksten. Op 2F gaat het om praktische, duidelijk opgebouwde teksten. Op 3F krijg je langere stukken waarin de schrijver een standpunt heeft, waarin argumenten door elkaar lopen en waarin je zelf moet afleiden wat er bedoeld wordt.
Twijfel je nog over welk niveau bij je past? Lees dan eerst welk BBL-zorgniveau bij jou past.
Waar gaan de meeste punten verloren?
Uit begeleiding van BBL'ers komen elke keer dezelfde vier struikelpunten terug. Geen van die vier gaat over je woordenschat.
1. De vraag niet goed lezen
Bij lezen wordt vaak gevraagd naar het doel van de schrijver, de functie van een alinea of de betekenis van een verwijswoord. Dat zijn andere vragen dan "wat staat er". Wie de tekst goed begrijpt maar de vraag half leest, kruist alsnog het verkeerde antwoord aan.
2. Te lang blijven hangen bij één vraag
Het centrale examen heeft een vaste tijd. Wie tien minuten aan één moeilijke vraag besteedt, komt aan het eind in de knel bij vragen die wél makkelijk waren. Overslaan en terugkomen levert bijna altijd meer punten op.
3. Schrijven zoals je praat
Bij het schrijfexamen wordt gekeken naar opbouw, zinsbouw, spelling en of je de juiste toon kiest voor de ontvanger. Een mail aan een familielid van een cliënt schrijf je anders dan een appje aan een collega. Dat verschil laten zien levert punten op.
4. Denken dat je het al kunt omdat je Nederlands spreekt
Spreken en examen doen zijn twee verschillende dingen. Veel BBL'ers zijn prima verstaanbaar op de werkvloer en zakken toch, omdat ze nooit hebben geoefend met de vorm van het examen.
Ramona haalde haar examen bij de derde poging. Niet omdat haar Nederlands beter was geworden, maar omdat ze eindelijk wist hoe de vragen in elkaar zaten.
Zo bereid je je voor naast je diensten
Je hebt geen avondcursus nodig. Je hebt een paar korte, vaste momenten nodig waarop je met de goede dingen bezig bent.
- Meet eerst waar je staat. Begin niet met oefenen voordat je weet welk onderdeel het zwakst is. Anders oefen je vooral wat je al kunt.
- Kies twee vaste momenten per week. Twee keer een half uur werkt beter dan één keer per maand een hele zondag.
- Oefen met examenvragen, niet met losse teksten. Je traint de vorm, en juist daar zit het probleem.
- Lees elke week één langere tekst helemaal uit. Een achtergrondartikel of een vakblad, en schrijf er in drie zinnen over wat de schrijver wil.
- Gebruik je werk als oefenmateriaal. Je schrijft dagelijks rapportages. Kijk er één per week op na alsof het een examen is.
Dat laatste punt is voor BBL'ers het grootste voordeel dat ze hebben en het minst gebruikte. Je schrijft al beroepsteksten. Je hoeft er alleen bewuster naar te kijken.
Koppel je oefenmoment aan een vast punt in je rooster in plaats van aan een tijdstip: altijd na je eerste vrije dag, of altijd voor je schooldag. Meer daarover lees je in studeren naast wisselende diensten.
Wat als je gezakt bent?
Zakken voelt als een oordeel over jezelf, en dat is het niet. Het is informatie over welk onderdeel nog niet af is.
Vraag na je uitslag altijd om een terugkoppeling per onderdeel. Bij het centrale examen zie je vaak op welke onderdelen je hoger en lager scoorde. Dat vertelt je waar je oefentijd naartoe moet.
Vraag daarnaast concreet naar je herkansingen: hoeveel je er hebt, wanneer de volgende afname is en of je opleiding ondersteuning aanbiedt. Wachten tot de volgende ronde vanzelf komt kost je meestal een halfjaar.
Veelgestelde vragen
Kan ik zakken voor mijn opleiding door alleen Nederlands?
Voor de generieke eisen Nederlands geldt een slaag-zakregeling. Welke eis precies voor jouw opleiding en cohort geldt, verschilt per niveau en per jaar. Vraag dat na bij je opleiding en ga niet af op wat een collega twee jaar geleden hoorde.
Ik heb dyslexie. Krijg ik extra tijd?
Met een geldige dyslexieverklaring heb je recht op aangepaste examinering, meestal extra tijd en soms voorleessoftware. Meld dat bij de start van je opleiding, niet twee weken voor je examen.
Nederlands is niet mijn moedertaal. Is er iets anders mogelijk?
De examens zijn hetzelfde, maar veel ROC's bieden extra taalondersteuning of een taaltraject naast de opleiding. Vraag ernaar bij je studieloopbaanbegeleider en begin er vroeg mee.
Hoeveel tijd heb ik nodig om me voor te bereiden?
Dat hangt af van je startpunt. Voor de meeste BBL'ers die de vorm niet kennen maar de taal wel beheersen, is zes tot acht weken van twee keer een half uur genoeg.
Telt de taaltoets mee voor mijn stage?
Niet direct, maar goed rapporteren wel. Je praktijkopleider beoordeelt je overdracht en je verslaglegging, en dat zijn dezelfde vaardigheden.
Conclusie: het gaat om de vorm, niet om je taalgevoel
De meeste BBL'ers in de zorg die zakken voor Nederlands, spreken en schrijven prima. Ze kennen alleen het examen niet: welke vragen er worden gesteld, hoe je je tijd verdeelt en waar de beoordelaar naar kijkt.
Dat is goed nieuws, want de vorm kun je leren. Meet eerst waar je staat, oefen twee keer per week met echte examenvragen en gebruik je eigen rapportages als leermateriaal. Dan is het examen over een paar maanden gewoon een afspraak in je agenda.
Bronnen: Rijksoverheid over taalexamens en herkansingen en de landelijke uitleg over taal en rekenen in het mbo.
Doe de gratis nulmeting — in 20 minuten weet je welk onderdeel je moet oefenen.
Heb je eerst een vraag? Mail ons via info@leermeesterlijk.nl.