Kort antwoord
Voor mbo-studenten die vanaf 1 augustus 2022 met hun beroepsopleiding zijn begonnen, telt het resultaat van rekenen mee voor het diploma. Op niveau 2 en 3 mag één van de cijfers voor Nederlands en rekenen een 5 zijn; het andere moet minstens een 6 zijn. Op niveau 4 mag één 5 staan voor Nederlands, Engels of rekenen. De andere twee cijfers moeten minimaal een 6 zijn. Voor studenten die vóór 1 augustus 2022 begonnen, geldt overgangsrecht en telt rekenen in beginsel niet mee voor het diploma. Vraag je school welke regels bij jouw cohort horen.
In 2026 hoor je soms dat er iets is veranderd aan het rekenexamen. Dat kan verwarrend zijn, want er spelen twee verschillende onderwerpen. De puntentelling van examens die Coöperatie Examens MBO aanbiedt, is sinds september 2025 aangepast. Daarnaast bestaat er een landelijke compensatieregel voor de diplomabeslissing. Die regel is niet hetzelfde als de manier waarop punten op één examen worden toegekend.
Hieronder lees je wat deze veranderingen betekenen, voor wie rekenen meetelt en welke cijfers nodig zijn. De exacte examenafspraken en herkansingen kunnen per school verschillen. De examenregeling van je opleiding blijft daarom belangrijk.
Wat veranderde er aan de puntentelling?
Coöperatie Examens MBO kondigde aan dat bij de vanaf september 2025 uitgeleverde rekenexamens een nieuwe scoresystematiek wordt gebruikt. Bij vragen waarbij een berekening wordt gevraagd, kan een student een extra punt verdienen voor een juist antwoord. Een fout antwoord levert volgens deze systematiek geen minpunt op. Het is dus een verandering in de beoordeling van bepaalde examenvragen.
De toetsmatrijs veranderde ook. Voor mbo-niveau 3 en 4 is het aantal vragen iets verlaagd, terwijl het examen op niveau 2 evenveel vragen houdt. De verhouding tussen vragen mét en zonder gevraagde berekening is voor de niveaus gelijkgetrokken. Dat geeft studenten op verschillende niveaus een vergelijkbaardere kans om met een berekening punten te verdienen.
Deze informatie gaat over de examens van Coöperatie Examens MBO. Een mbo-school kan ook een eigen instellingsexamen gebruiken. Controleer daarom in de uitnodiging of bij het examenbureau welke toets jij maakt en welke beoordelingsregels daarbij horen.
Wat houdt de compensatieregel in?
De compensatieregel gaat over de combinatie van je eindresultaten voor generieke vakken bij de diplomabeslissing. Het is geen extra punt dat achteraf aan je rekenexamen wordt toegevoegd. Ook betekent het niet dat je elke onvoldoende met een hoog cijfer voor een ander vak kunt wegstrepen. De landelijke regel laat binnen de genoemde vakken één eindcijfer 5 toe, als de andere cijfers aan de minimumgrens voldoen.
De regel hieronder geldt voor studenten die onder de nieuwe rekeneisen vallen. De wettelijke wijziging geldt voor studenten die vanaf studiejaar 2022-2023 met hun beroepsopleiding startten. De startdatum en het cohort zijn dus van belang.
Mbo-niveau 2 en 3
Op niveau 2 en 3 gaat het om Nederlands en rekenen. Voor één van deze twee onderdelen is een 5 toegestaan. Voor het andere onderdeel moet je minstens een 6 hebben. Dat kan bijvoorbeeld een 5 voor rekenen en een 6 voor Nederlands zijn. Het kan ook andersom: een 6 voor rekenen en een 5 voor Nederlands.
Een 4 voor rekenen wordt niet goedgemaakt door een 7 voor Nederlands. De regeling noemt een minimum van 5 voor één onderdeel en 6 voor het andere. De twee cijfers moeten dus allebei aan die voorwaarden voldoen.
Mbo-niveau 4
Op niveau 4 tellen Nederlands, Engels en rekenen mee in deze combinatie. Eén van die drie resultaten mag een 5 zijn. Voor de andere twee is minimaal een 6 nodig. Een 5 voor rekenen kan dus samengaan met een 6 voor Nederlands en een 6 voor Engels. Een 5 voor zowel rekenen als Engels past niet binnen deze regel.
| Opleidingsniveau | Vakken in de combinatie | Minimale combinatie |
|---|---|---|
| Niveau 2 | Nederlands en rekenen | Een 5 en een 6 of hoger |
| Niveau 3 | Nederlands en rekenen | Een 5 en een 6 of hoger |
| Niveau 4 | Nederlands, Engels en rekenen | Een 5 en twee cijfers van 6 of hoger |
De tabel vat alleen deze combinatie-eis samen. Je opleiding heeft ook andere diploma-eisen, zoals beroepsgerichte examens, keuzedelen en de overige onderdelen van het examenplan. Een voldoende volgens de compensatieregel betekent dus niet automatisch dat alle diplomavoorwaarden zijn afgerond.
Voor welke studenten telt rekenen mee?
De datum waarop je opleiding begon, bepaalt welk stelsel voor jou geldt. Studenten die vanaf 1 augustus 2022 met een beroepsopleiding begonnen, vallen onder de herijkte rekeneisen. Voor deze groep telt het resultaat van rekenen mee in de slaag-zakbeslissing. De opleiding neemt rekenen af als instellingsexamen.
Begon je vóór 1 augustus 2022, dan geldt overgangsrecht. De Rijksoverheid vermeldt dat het resultaat voor deze groep niet meetelt voor het diploma, hoewel het wel op de resultatenlijst staat. Sommige studenten hebben door een langere opleidingsduur nog te maken met de oude rekeneisen. In de toelichting bij het besluit staat dat het oude stelsel voor een deel van deze groep doorloopt tot het einde van de nominale studieduur plus maximaal twee jaar.
Er zijn uitzonderingen voor studenten die later instromen in een hoger leerjaar en volgens de school bij een eerder cohort horen. Daardoor is alleen naar je inschrijfdatum kijken niet altijd genoeg. Twijfel je? Vraag de examencommissie welk cohort en welke slaag-zakregeling op jouw opleiding van toepassing zijn. Vraag ook om de regeling of het examenplan zelf, zodat je de uitleg kunt nalezen.
Waarom kunnen studenten in 2026 verschillende regels hebben?
Een examenjaar zegt niet vanzelf welk stelsel op je van toepassing is. In 2026 kunnen studenten afstuderen die onder verschillende cohorten vallen. Wie vóór augustus 2022 begon, kan nog onder de oude rekeneisen vallen. Wie vanaf die datum met een beroepsopleiding begon, valt in beginsel onder de nieuwe rekeneisen en de bijbehorende slaag-zakregeling.
Dat verschil kan ook verklaren waarom twee studenten op dezelfde school iets anders horen over hun rekenresultaat. Ze kunnen een ander opleidingsniveau hebben, in een ander cohort zitten of een ander type examen hebben gemaakt. Ook kan de examenregeling van hun opleiding een rol spelen bij herkansingen en de manier waarop een school het eindresultaat vaststelt.
Vergelijk je uitslag daarom niet alleen met die van een klasgenoot. Noteer eerst je niveau, de startdatum van je beroepsopleiding en de naam van het examen. Met die gegevens kan het examenbureau de juiste regeling erbij pakken. Als de uitleg niet duidelijk is, vraag dan om de regel of het artikel uit de examenregeling waarop de school haar antwoord baseert.
Zo lees je de compensatie zonder zelf cijfers af te ronden
De voorbeelden gaan over de eindwaarderingen die voor de diplomabeslissing gelden. Het cijfer dat je op een uitslagblad ziet, is niet altijd voldoende om zelfstandig te bepalen of je slaagt. Vraag de school welk officieel resultaat meetelt en hoe dat resultaat is vastgesteld. Rond een 4,5 of een andere grenswaarde niet zelf naar boven af om te kijken of de compensatie zou passen.
Een eenvoudige controle helpt wel. Zet de onderdelen naast elkaar: Nederlands en rekenen op niveau 2 of 3, en Nederlands, Engels en rekenen op niveau 4. Kijk daarna of er precies één 5 is en of de overige relevante resultaten minimaal een 6 zijn. Als er een onderdeel lager is, of je twijfelt over de registratie, laat het examenbureau de diplomacombinatie beoordelen.
Houd ook beroepsgerichte onderdelen en keuzedelen apart van deze controle. De compensatieregel die in dit artikel staat, beschrijft alleen de genoemde generieke vakken. Een complete diploma-uitslag hangt af van alle eisen van je opleiding. Een examencommissie kan je daarom pas een definitief antwoord geven als zij je hele examenpakket en de regels van jouw cohort heeft bekeken.
En hoe zit het met entree?
Voor een entreeopleiding werkt rekenen anders. De school brengt de ontwikkeling van de student in rekenen in beeld ten opzichte van mbo-rekenniveau 2. De eindwaardering wordt als “voldaan” of “niet voldaan” vastgelegd. De hoogte van die waardering heeft geen gevolg voor de diplomabeslissing, zolang de vereiste ontwikkeling en beheersing zichtbaar zijn gemaakt. Dit is dus geen compensatie met Nederlands, maar een aparte regeling voor entree.
Is er in 2026 een nieuwe landelijke compensatieregel?
In de officiële bronnen die we hebben gecontroleerd, staat geen nieuwe landelijke compensatieregel die speciaal in 2026 is ingevoerd. De combinatie van cijfers voor studenten onder de nieuwe rekeneisen is onderdeel van het besluit dat vanaf studiejaar 2022-2023 geldt. De aangepaste puntentelling van Coöperatie Examens MBO begon eerder, in september 2025.
Dat onderscheid is nuttig als je verschillende berichten over “de nieuwe rekenregels” hoort. Een nieuwe toetsmatrijs kan de opbouw van een examen veranderen. De compensatieregel bepaalt hoe cijfers meetellen bij het behalen van het diploma. Het ene verandert niet automatisch het andere.
Wat kun je doen als je niet weet welke regel geldt?
Je hoeft niet zelf alle wetgeving uit te pluizen. Vraag je studieloopbaanbegeleider of examencommissie om een antwoord dat past bij jouw opleiding. Met deze vragen krijg je de belangrijkste informatie boven tafel:
- Onder welk cohort val ik en vanaf welke datum gelden de rekeneisen voor mij?
- Welk examen heb ik gemaakt: een centraal examen of een instellingsexamen?
- Welke cijfercombinatie geldt voor mijn niveau en welke andere diplomavoorwaarden zijn er?
- Welke uitslag staat officieel geregistreerd en is er een herkansing mogelijk?
- Waar kan ik de actuele onderwijs- en examenregeling of het examenplan nalezen?
Vraag bij een cijfer rond de grens ook hoe de school de uitslag vaststelt en of je de beoordeling mag inzien. De examencommissie is verantwoordelijk voor de examen- en diplomabeslissingen van de instelling. De precieze procedure en termijnen staan in de documenten van jouw school.
Zo bereid je je gericht voor
Als je weet welke regels voor jou gelden, kun je je aandacht richten op het examen zelf. Begin met de onderdelen waarop je punten verliest. Is het vooral eenheden omrekenen, procenten, verhoudingen of informatie uit tabellen halen? Oefen dan korte reeksen met één onderwerp tegelijk en noteer welke stap misgaat.
Bij vragen waarbij je een berekening moet laten zien, is het verstandig om niet alleen het eindantwoord te oefenen. Schrijf de tussenstappen op en controleer of het antwoord logisch is. De nieuwe puntentelling van Coöperatie Examens MBO kan juist bij zulke vragen extra ruimte geven om punten voor een juiste uitwerking te halen. Volg wel de instructies van jouw examen. Als er om een berekening wordt gevraagd, sla die stap dan niet over.
Maak daarna een oefentoets onder tijdsdruk. Zo merk je of je de sommen begrijpt én of je genoeg tijd overhoudt. Kom je er niet uit, dan kan een nulmeting rekenen helpen om je startniveau en oefenpunten in beeld te krijgen. Voor de onderwerpen en voorbeelden van de rekentoets kun je ook verder lezen over de rekentoets in de zorg en formules voor medisch rekenen.
Veelgestelde vragen
Mag ik een 5 halen voor rekenen?
Als je onder de nieuwe rekeneisen valt, kan een 5 voor rekenen binnen de compensatieregel passen. Op niveau 2 en 3 moet Nederlands dan minimaal een 6 zijn. Op niveau 4 moeten Nederlands en Engels dan allebei minimaal een 6 zijn. Laat je school bevestigen dat deze regeling voor jouw cohort geldt.
Kan een 4 voor rekenen worden gecompenseerd?
De landelijke combinatie voor de genoemde cohorten staat één 5 toe, met een 6 of hoger voor het andere vak, of op niveau 4 voor de twee andere vakken. De regel noemt geen 4 als voldoende om te compenseren. Vraag de examencommissie ook naar eventuele herkansingsmogelijkheden.
Geldt de compensatieregel voor iedere mbo-student?
Nee. De regel hangt samen met het mbo-niveau en de geldende rekeneisen voor jouw cohort. Voor oude cohorten geldt overgangsrecht. Entree heeft een aparte waardering voor rekenontwikkeling.
Heeft de nieuwe puntentelling mijn diplomacijfer veranderd?
De puntentelling gaat over de beoordeling van het examen. De compensatieregel gaat over de combinatie van eindresultaten bij de diplomabeslissing. De nieuwe scoringssystematiek verandert dus niet op zichzelf de landelijke combinatie van cijfers.
Hoeveel herkansingen heb ik?
Dat kan per examen en opleiding verschillen. In je onderwijs- en examenregeling staat hoeveel herkansingen er zijn en welke termijnen gelden. Het examenbureau kan uitleggen welke afspraak op jouw uitslag van toepassing is.
Officiële bronnen
- Rijksoverheid: telt het rekenexamen mee voor mijn mbo-diploma?
- Staatsblad 2022, 62: wijziging van de slaag-zakregeling en het overgangsrecht
- Taal en Rekenen MBO: slaag-zakregeling
- Coöperatie Examens MBO: nieuwe toetsmatrijs en scoresystematiek vanaf september 2025
Deze uitleg is gecontroleerd op 9 oktober 2026. De examenregeling van jouw opleiding en de besluiten van de examencommissie zijn leidend voor jouw persoonlijke uitslag.
Weet waar je staat met rekenen
Breng je rekenniveau in beeld en ontdek welke onderwerpen je gericht kunt oefenen.
Start de nulmeting rekenen